Het kleine gebaar met het grote verschil

De inzichten van Jaap Bressers

DOOR: Kees Adolfsen 

Jaap Bressers sprak vier jaar geleden een zaal vol tandartsassistenten toe. Vanuit een rolstoel, omdat hij na een fatale duik in de Portugese zee zijn nek brak, een hoge dwarslaesie opliep en voor 80% verlamd raakte. Met de inzichten die hij daaruit ontwikkelde, bereikt hij inmiddels professionals in veel sectoren van onze samenleving. En vooral bereikt hij: mensen.

Voel je wat voor mensen je voor je hebt, als je zo’n zaal toespreekt?
“Wat ik bij de tandartsassistenten het duidelijkst voelde, is dat we iets delen. Zij en ik proberen op een verschillende manier en met andere middelen mensen een glimlach te bezorgen. Zoals zij helpen, probeer ik ook een beetje te helpen. Alleen gebeurt dat in de mondzorg vaak onder behoorlijke druk: van tijd, protocollen etc. Dat gaat over het algemeen goed, omdat we er enorm in getraind zijn. Maar mijn indruk is dat die tijdsdruk en bijkomende stress gauw de standaard worden in plaats van de uitzondering. En dan vraag ik me af of dat blijft motiveren. Of je je wel blijft realiseren dat je gekozen hebt voor een vak waarin het om mensen gaat.”

Hoe is het voor jou om naar de tandarts te gaan?

“Als kind ging ik met veel plezier naar de tandarts. En ik kwam er meestal met een big smile weer vandaan. Ook sinds ik mijn beperking heb, gaat het heel goed. Ik word in mijn rolstoel van buiten gehaald en krijg een mooi plekje in de wachtkamer. Eenmaal in de behandelkamer halen we gewoonlijk een trucje uit. Achter op de rolstoel zitten zwenkwieltjes die je kunt vastzetten. Op die wieltjes kantelen we de rolstoel naar achteren, zodat ‘ie promoveert tot behandelstoel. Er mankeert gewoonlijk weinig aan mijn gebit, dus ik hoef vrijwel nooit in de echte behandelstoel geholpen te worden. Wat ik daar mooi aan vind: op basis van mijn individuele situatie wordt afgeweken van de protocollen. Daarmee voel je je gezien, dat is heel belangrijk. Door omstandigheden ben ik onlangs van tandarts veranderd. Maar de waarde van assistente Kitty die me altijd hielp, blijft.”

“Blijf je realiseren dat je een vak hebt waarin het om mensen gaat”

Direct na je ongeluk trof je ook iemand die van grote waarde bleek. Wat deed hij?
“Carlos was een van de verplegers die me verzorgden toen ik eenmaal in het ziekenhuis lag. Ik had vaak paniekaanvallen, als ik ’s nachts wakker werd en niet alleen de omgeving maar ook mijn eigen lichaam totaal niet meer herkende. Wat mij was overkomen, gebeurt daar wel vaker. Dus ook aan die paniekaanvallen was men in het ziekenhuis wel gewend. Maar Carlos deed iets wat nog bij niemand was opgekomen: hij legde zijn hand op een deel van mijn schouder waar ik nog gevoel in had en zei: “It’s okay”. Anderen die mij ’s nachts hadden gecontroleerd, hadden volgens de protocollen precies gedaan wat moest gebeuren. Maar dit kleine gebaar maakte voor mij het grote verschil. Dat werd een inzicht waarmee ik veel meer wilde gaan doen.”

Had Carlos in de gaten van hoeveel waarde hij voor je was?
“Niet direct. En dat gebeurt heel gauw als we iemand ergens voor bedanken, of ergens mee complimenteren. Hoort toch bij mijn werk? ’t Was geen moeite hoor. Krijg ik toch voor betaald? Maar hoeveel plezier kun je jezelf niet bezorgen als je zo’n bedankje echt binnenlaat en je je realiseert hoe waardevol jouw kleine moeite voor iemand anders is. Dat noem ik Carlosmomenten, en ik gun het iedereen om zich daarvoor open te stellen. Ik vraag aan een zaal weleens of iemand zich zo’n moment herinnert. Dan komt er een prachtig verhaal van iemand en vraag ik hoe lang geleden hij of zij dat voor het laatst verteld heeft. Is het antwoord: zeven jaar geleden!
We vieren ze niet, die momenten die een bron van zelfwaardering kunnen zijn. De verklaring daarvoor? Omdat we gewend zijn aan bescheidenheid. Maar draai het eens om: wat voel jij als je iemand een oprecht gemeend compliment geeft en die ander dat simpel wegwuift en niet accepteert? Dan vind je hem lang zo tof niet meer. Carlos liet mij inzien dat binnen de zorg, maar ook daarbuiten, protocollen zijn bedacht om te helpen. Maar het kan zeer waardevol zijn om er onderbouwd van af te wijken. En het mooie is: de credits zijn en blijven voor jou!”

Nu hebben tandartsassistenten het al zo druk, moeten ze ook nog gaan letten op mogelijke Carlosmomenten!
“Het klinkt grappig als je het zo stelt. Maar het werkt omgekeerd, kan ik je verzekeren. Laat ik het spiegelen aan mijzelf. Toen ik studeerde had ik de koppeling gemaakt: hard werken, dan ga ik het verschil maken. Ga ik veel geld verdienen, met een belangrijke functie, iemand die de beslissingen neemt. Ik werkte nog dertig uur naast mijn studie, plus bestuurswerk bij de studentenvereniging. Ik dacht steeds: nu even veel ballen in de lucht zien te houden. Maar dat ‘even’ werd een soort permanent. Zo’n Carlosmoment is NIET een extra bal in de lucht houden. Sterker, ik weet inmiddels dat er dan een aantal ballen afvallen. Omdat er een andere balans komt. Je belastbaarheid wordt anders, omdat die anders gaat voelen.”

Wat kun je het beste met die ‘Carlosmomenten’ doen?

“Het belangrijkst is: wees er nieuwsgierig naar. En deel ze, praat erover. Ik ken een organisaties waar ze een reguliere Carloskoffie aan de agenda hebben toegevoegd. We hebben een Carlosapp gelanceerd, waar mensen alleen met hun voornaam hun verhalen delen. Het zal je verbazen hoeveel er daardoor in beweging komt. Dat gebeurde in Carlos’ eigen team ook. Toen wél tot hem was doorgedrongen wat zijn ingeving betekende, deelde hij het. Collega’s namen het over en ze hadden aan mij een beduidend minder lastige patiënt.”

“Protocollen zijn er om te helpen. Maar onderschat nooit wat iets ervan afwijken voor moois kan opleveren”

Mondzorg is in die zin een lichte vorm van zorg dat er zelden levensbedreigende situaties zijn. Kun je je voorstellen dat dan het accent meer op het technische vlak komt te liggen?
“Als ik eerlijk ben, noem ik dat een mooi bedacht excuus. Ik kom in heel veel sectoren, van banken en ICT tot onderwijs en lopendeband-productiebedrijven. Het is totaal niet afhankelijk van wát je doet, maar van hóé je het doet. Juist die verhalen in de app laten zien hoe divers het kan zijn. Zo was er in Limburg een dame van 102 jaar oud die hoog op een berg woonde. De berg af naar de supermarkt ging nog wel, maar met een volgeladen rollator terug omhoog werd steeds problematischer. Drie mensen met een huis op haar route hebben toen in hun voortuin een stoel neergezet. Hoe eenvoudig kan het zijn? Die drie stoelen zorgen ervoor dat deze vrouw zelfstandig kan blijven wonen!”

Je spreekt veel over motivatie. Waardoor raken medewerkers echt gemotiveerd?
“Laat ik het omdraaien: waardoor mensen zeker gedemotiveerd raken, is als je het gevoel hebt dat alles buiten jouw invloedssfeer ligt. Dat alles je maar overkomt. Dat gevoel bekruipt ons in onze overgeruleerde wereld steeds vaker: het gevoel dat je er toch niks aan kunt doen. Maar met momenten creëren waarop jij het verschil maakt, kun je vandaag beginnen. Of je buurman of collega nou meedoet of niet. Fijn als de praktijkhouder meedenkt, maar wacht daar niet op. Want dan leg je die rol weer bij iemand anders. De enige rol die voor jou is weggelegd is je eigen rol. Het zal je verbazen hoe mensen gaan meebewegen. En hoe moeiteloos dat gaat: daar heb ik al zoveel prachtige voorbeelden van gezien!”

Jaap Bressers: “Creëer momenten waarop jij het verschil maakt.” Foto: Sander Jurkiewicz

 

Is er een strategie voor, als het je privé of in je werk echt tegenzit?

“Iedereen krijgt tegenslagen te verduren. De mijne is toevallig heel zichtbaar: verlamd vanaf borsthoogte, met handen die het niet meer doen. Ik heb van alles geprobeerd: wegdrukken, boos worden, weglachen, anders benaderen door zogeheten positief denken… Dat werkte allemaal niet. De strategie die voor mij werkte: mijn uitdaging werkelijk serieus nemen – en daarbij tegelijkertijd kijken wat allemaal nog wél kan.
Staar je ook niet 100% van je tijd blind op die uitdaging: dan krijg je het gevoel van een wereld waar geen lichtpuntjes zijn. En die zijn er, heel veel zelfs. Daar hebben we de Stichting Carlosmomentjes voor opgericht, met een website die inmiddels meer dan 7 miljoen mensen bereikt. Met gratis lespakketten voor scholen. En met een huis waar mensen naartoe kunnen als ze het echt even niet meer trekken.
Dat ik dat vanuit een omgebouwde garage heb gerealiseerd, met inmiddels een aantal mensen om mij heen, daar ben ik heel dankbaar voor. Ik zeg weleens: ik heb mijn nek moeten breken voor dit inzicht, maar dat kan echt makkelijker. Neem dat nou maar van mij aan. En doe er je voordeel mee.”

Meer weten? Meer info over Jaap Bressers en Carlosmomentjes vind je op

www.carlosmomentjes.nl en op www.geluksapp.nl.

Start het gesprek

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Plaats uw opmerking!
Vul hier uw naam in

Advertentie
Advertentie

Ontvang onze nieuwsbrief!

Schrijf je in en ontvang als eerste het laatste nieuws in je mailbox

Het laatste nieuws